Installaties

Loodgieterswerk

Loodgieterswerk omvat het aanleggen van water- en afvoerleidingen, het verhelpen van lekkages en het aansluiten van sanitair. Waterleidingen staan onder druk en kunnen vrijwel overal langs; afvoeren werken op zwaartekracht en bepalen daardoor wat er in een indeling mogelijk is.

Wat doet een loodgieter?

Loodgieterswerk gaat over twee systemen die tegengesteld werken. Het watertoevoersysteem staat onder druk: leidingen kunnen omhoog, omlaag, om een hoek en door een wand, zolang er geen lek in zit. Het afvoersysteem werkt op zwaartekracht: elke leiding moet met een lichte helling naar de standleiding lopen, en die standleiding moet naar het riool en tot boven het dak doorlopen voor de ontluchting.

Dat verschil verklaart bijna alles wat mensen in de praktijk tegen het lijf lopen. Een kraan verplaatsen is meestal eenvoudig; een toilet of een douche verplaatsen is dat vaak niet, omdat de afvoer met voldoende afschot naar de bestaande standleiding moet. Wie een badkamerindeling ontwerpt zonder de leidingroute te kennen, ontwerpt iets wat misschien niet kan.

Naast aanleggen doet een loodgieter herstelwerk: lekkages opsporen en verhelpen, verstoppingen oplossen, kranen en sanitair vervangen. En hij doet werk waarvan de meeste mensen niet weten dat het bij zijn vak hoort: dakgoten en zinkwerk, waar de naam ‘loodgieter’ vandaan komt, en de ontluchting van rioolleidingen.

Wat komt erbij kijken?

  • Waterleidingen — koud en warm water naar de tappunten. Materialen: koper, kunststof met een meerlaagse opbouw, of soms nog staal in oudere woningen.
  • Afvoerleidingen — met het juiste afschot en de juiste diameter, aangesloten op de standleiding.
  • Ontluchting — de standleiding tot boven het dak, zodat er lucht kan toestromen als er water wegloopt.
  • Waterslotjes — de sifons onder elk tappunt die rioollucht tegenhouden. Een leeg waterslot betekent stank in huis.
  • Warmwatervoorziening — via de cv-ketel, een boiler of een doorstroomtoestel, met aandacht voor de temperatuur en de wachttijd bij de kraan.
  • Drukbeveiliging en terugstroombeveiliging — om te voorkomen dat water uit een installatie terugstroomt naar het drinkwaternet.
  • Sanitair aansluiten — toiletten, wastafels, douches, baden, buitenkranen en apparatuur.
  • Afpersen — de nieuwe leidingen onder druk zetten en controleren op lekkage voordat wanden en vloeren dicht gaan.

Aandachtspunten die vaak worden vergeten

Ontluchting. Als er een toilet doorspoelt, verplaatst er in korte tijd veel water door de leiding. Die verplaatsing zuigt lucht mee, en die lucht moet ergens vandaan komen. Loopt de standleiding niet tot boven het dak door, dan wordt de lucht uit het dichtstbijzijnde waterslot gezogen — en dan ruik je riool bij de wastafel. Dit is een veelvoorkomende oorzaak van stankklachten die niet met schoonmaken op te lossen is.

Legionella. De legionellabacterie groeit in stilstaand, lauwwarm water. In een woning is het risico beperkt maar niet nul, en het neemt toe bij lange leidingen naar een tappunt dat weinig wordt gebruikt, bij een boiler die op een te lage temperatuur staat, en na een periode van leegstand. Praktische maatregelen: houd de boilertemperatuur op een niveau dat de bacterie niet gedijt, laat weinig gebruikte kranen periodiek doorlopen, en spoel na een vakantie de leidingen door met heet water voordat je gaat douchen.

Loden leidingen. In woningen van voor ongeveer 1960 kunnen nog loden waterleidingen zitten. Lood lost in beperkte mate op in drinkwater, en dat is een gezondheidsrisico, met name voor jonge kinderen en zwangere vrouwen. Loden leidingen zijn te herkennen aan hun grijze, zachte, matte uiterlijk en de gebogen vormen zonder scherpe knikken. Vermoed je lood, laat het dan vervangen; er is geen manier om het veilig te maken.

Wat kost het?

Als grove marktindicatie rekent een loodgieter 55 tot 95 euro per uur exclusief btw, plus materiaal, en vaak voorrijkosten. Voor gedefinieerde klussen wordt vaak een vaste prijs gegeven: een kraan vervangen 100 tot 250 euro, een toilet aansluiten 150 tot 400 euro, een verstopping verhelpen 100 tot 300 euro. Het complete leidingwerk voor een badkamer ligt doorgaans tussen 1.500 en 4.000 euro. Dit zijn oriëntatiebedragen en geen prijsopgave.

Wat de prijs bepaalt:

  • Bereikbaarheid van de leidingen. Een kruipruimte waar je in kunt of een houten vloer die open kan, is een fractie van het werk van een gietvloer op beton.
  • Verplaatsen of niet. Aansluiten op een bestaand punt is aanzienlijk goedkoper dan een nieuw tracé met afschot maken.
  • Spoedwerk. Buiten kantooruren en in het weekend gelden aanzienlijk hogere tarieven.
  • Materiaal. Koper is duurder dan kunststof; bij zichtbaar leidingwerk is dat ook een esthetische keuze.
  • Herstelwerk. Sleuven dichtzetten, tegels vervangen en stucwerk repareren komt er vaak bij.
  • Vervangen van loden of stalen leidingen. Dat is een complete vernieuwing en geen reparatie.

Bij een lekkage: wat doe je?

  1. Draai de hoofdkraan dicht. Weet vóóraf waar die zit; dat is meestal in de meterkast of de kruipruimte.
  2. Schakel elektra uit waar water in de buurt van een groep of een stopcontact komt.
  3. Vang water op en beperk de schade. Haal spullen weg en dep het water op.
  4. Maak foto’s. Voor je verzekeraar, vóórdat er iemand aan het werk gaat.
  5. Bel een loodgieter. Vraag naar het tarief buiten kantooruren en naar de voorrijkosten voordat je opdracht geeft.
  6. Meld het bij je verzekeraar. Waterschade valt vaak onder de inboedel- of opstalverzekering; schade door achterstallig onderhoud doorgaans niet.

Waar let je op in de offerte?

  • Wordt het leidingwerk afgeperst voor het dichtmaken? Dit is de belangrijkste controle die er is.
  • Welk materiaal wordt gebruikt? En is het geschikt voor drinkwater, met de bijbehorende keurmerken?
  • Hoe wordt het afschot bepaald? En wordt de afvoer met water getest?
  • Is er een ontstoppingsstuk of inspectiepunt? Zonder toegangspunt betekent een toekomstige verstopping breekwerk.
  • Zijn de afsluiters bereikbaar na oplevering? Een kraan achter een vaste kast is een probleem bij de eerste storing.
  • Is de ontluchting van de standleiding gecontroleerd?
  • Zit herstel van wand, vloer en tegelwerk erbij?
  • Wat zijn het uurtarief, het voorrijtarief en het tarief buiten kantooruren?

Veelgemaakte fouten

  • Leidingen dichtmaken zonder afpersen. Een lek onder een gietvloer of achter een betegelde wand betekent dat het werk opnieuw moet.
  • Een indeling ontwerpen zonder de afvoerroute te kennen. Toilet en douche zijn gebonden aan de standleiding; ontwerp daarom vanuit de leidingen.
  • Afsluiters wegwerken achter vaste kasten of tegels. Bij de eerste storing moet je erbij kunnen.
  • Geen ontstoppingsmogelijkheid inbouwen. Dit is de goedkoopste toekomstige besparing die je bij aanleg kunt doen.
  • Niet weten waar de hoofdkraan zit. Bij een leiding die klapt, is dat het verschil tussen een emmer water en een ondergelopen woning.
  • Loden leidingen laten zitten. Er is geen veilige manier om lood in een drinkwaterleiding te houden.
  • Een boilertemperatuur te laag zetten om energie te sparen. Onder een bepaalde temperatuur ontstaat er een risico op bacteriegroei.

Over dit artikel. Dit is uitleg van onze redactie over het werk zelf, niet over een specifieke aannemer. Genoemde bedragen en doorlooptijden zijn een grove marktindicatie ter oriëntatie — geen offerte en geen door ons geverifieerd gegeven. Wat een klus bij jou kost, volgt pas uit een opname op locatie. Regelgeving, subsidies en prijzen veranderen; controleer actuele voorwaarden bij de betreffende instantie. Hoe wij wél gegevens over aannemers vastleggen, staat in de methodologie.

Veelgestelde vragen

Waarom ruikt het naar riool bij mijn wastafel?

Meestal omdat het waterslot in de sifon is leeggelopen of leeggezogen. Een sifon houdt een laagje water vast dat rioollucht tegenhoudt; bij een tappunt dat lang niet is gebruikt, verdampt dat water. Even laten doorlopen lost het dan op. Blijft het terugkomen, dan is er waarschijnlijk een probleem met de ontluchting: als de standleiding niet tot boven het dak doorloopt, zuigt wegstromend water lucht uit het dichtstbijzijnde waterslot en trekt dat leeg. Dat is een aanlegprobleem dat een loodgieter moet oplossen; schoonmaken of een luchtverfrisser helpt niet.

Hoe weet ik of ik loden waterleidingen heb?

Loden leidingen komen voor in woningen van voor ongeveer 1960. Ze zijn te herkennen aan een grijze, matte, zachte buitenkant die je met een nagel kunt krassen, en aan vloeiende bochten zonder scherpe knikken of fittingen. Koper is roodbruin en hard; gegalvaniseerd staal is glanzend grijs met schroefverbindingen. Twijfel je, laat het dan door een loodgieter beoordelen of laat je drinkwater testen. Lood lost in beperkte mate op in water en dat is een gezondheidsrisico, met name voor jonge kinderen en zwangere vrouwen. Er is geen manier om het veilig te maken; vervangen is de enige oplossing.

Hoe voorkom ik legionella in mijn woning?

In een gewone woning is het risico beperkt maar niet nul. De bacterie groeit in stilstaand water tussen ongeveer 25 en 50 graden. Praktische maatregelen: houd de temperatuur van een boiler op een niveau waarbij de bacterie niet gedijt en verlaag die niet om energie te sparen; laat kranen die je weinig gebruikt periodiek een minuut doorlopen; en spoel na een vakantie of langere afwezigheid alle leidingen door met heet water voordat je gaat douchen, met de deur dicht en zonder in de nevel te staan. Let extra op lange leidingen naar een buitenkraan of een gastenbadkamer, en op een doucheslang die met water blijft staan.

Kan ik mijn badkamer of keuken vrij indelen?

Beperkt. Waterleidingen staan onder druk en kunnen vrijwel elke route volgen, dus een kraan verplaatsen is meestal eenvoudig. Afvoeren werken op zwaartekracht en moeten met voldoende afschot naar de bestaande standleiding, en die zit op een vaste plek. Een toilet of douche naar de andere kant van de ruimte verplaatsen kan daarom betekenen dat de vloer open moet of dat er een verhoogd vloerdeel komt. In een appartement kun je bovendien niet altijd in de vloer, omdat die gemeenschappelijk is. Laat de leidingroute bekijken vóór je een indeling vastlegt, en ontwerp vanuit de afvoer.

Wat kost een loodgieter bij spoed?

Buiten kantooruren en in het weekend gelden aanzienlijk hogere tarieven, vaak een factor anderhalf tot twee op het uurtarief, plus een verhoogd voorrijtarief. Vraag daarom vóórdat je opdracht geeft naar het uurtarief, het voorrijtarief, het tarief buiten kantooruren en of er een minimumafname geldt. Wees terughoudend met bedrijven die uitsluitend via advertenties bij spoedzoekopdrachten verschijnen en geen vast tarief willen noemen; in die hoek komen onaangename rekeningen vaker voor. Draai bij een lekkage eerst zelf de hoofdkraan dicht: dat beperkt de schade en haalt de tijdsdruk van het gesprek.

Waarom moet leidingwerk worden afgeperst?

Afpersen betekent dat de nieuwe leidingen onder een verhoogde druk worden gezet en dat gedurende een bepaalde tijd wordt gecontroleerd of die druk standhoudt. Zakt de druk, dan zit er een lek en is dat op te sporen terwijl alles nog toegankelijk is. Zonder die test wordt een klein lek pas ontdekt als de wand betegeld is en de gietvloer erop ligt, en dan moet het werk grotendeels opnieuw. Het is een handeling van een half uur die de duurste fout in dit vak voorkomt. Vraag of het in de offerte staat en of je bericht krijgt wanneer het gebeurt.