Badkamer & keuken

Badkamerrenovatie

Een badkamerrenovatie is een compleet traject in een kleine ruimte: sloop, leidingwerk, waterdichting, tegels, sanitair en ventilatie. Vijf tot zeven vakmensen werken in enkele vierkante meters, en dat maakt de coördinatie belangrijker dan de afzonderlijke onderdelen.

Wat komt er bij een badkamerrenovatie kijken?

Een badkamer is de meest complexe ruimte van een woning per vierkante meter. In vijf tot acht vierkante meter komen sloopwerk, loodgieterswerk, elektra, ventilatie, waterdichting, tegelwerk, stukadoorswerk en montage van sanitair samen. Er werken doorgaans vijf tot zeven verschillende vakmensen, en ze moeten in de juiste volgorde langskomen: het leidingwerk voor de tegelzetter, de tegelzetter voor de installateur die het sanitair hangt.

Precies daar zit de grootste kwaliteitsvariabele. Niet in de tegel of de kraan, maar in of iemand het proces bewaakt. Wie de klus in losse delen uitbesteedt, merkt dat als de tegelzetter komt terwijl de installateur de leidingen nog niet af heeft, of als de mechanische ventilatie er niet in past omdat het verlaagde plafond al dicht is. Bij een badkamer is het argument voor één partij die verantwoordelijk is dus sterker dan bij vrijwel elke andere klus.

Het tweede punt dat vaak niet wordt begrepen: de indeling wordt in belangrijke mate bepaald door waar de afvoer zit. Een afvoerleiding werkt op zwaartekracht en moet met voldoende afschot naar de bestaande standleiding. Een toilet verplaatsen naar de andere kant van de ruimte kan daarom een aanzienlijk werk zijn, waarbij de vloer open moet of er een verhoogd vloerdeel komt. Bespreek de leidingroute vóórdat je een indeling vastlegt.

De opbouw: wat je niet ziet

  • Leidingwerk — water naar de tappunten, afvoer met afschot naar de standleiding, en bij een inbouwreservoir de aansluiting in de wand.
  • Elektra — een aparte groep waar nodig, aardlekbeveiliging, en de juiste zones waarin welke apparatuur mag. Rond bad en douche gelden beperkingen voor stopcontacten en verlichting.
  • Ventilatie — mechanische afvoer met voldoende capaciteit. Dit is geen luxe: zonder afvoer blijft de vochtige lucht in de ruimte en slaat neer op de koudste plek.
  • Vloeropbouw — egaliseren met afschot naar de afvoer bij een inloopdouche, en soms vloerverwarming.
  • Waterdichting — een afdichtingslaag op vloer en op de wanden in de natte zone, met kimband in alle hoeken en manchetten rond doorvoeren.
  • Voorzetwanden — om leidingen en een inbouwreservoir weg te werken, en om een nis of een bank te maken.
  • Tegelwerk — wanden en vloer, met kitnaden in de hoeken in plaats van voegmortel.
  • Sanitair en beslag — toilet, wastafel, douche, bad, kranen, glas en accessoires.

Hoe verloopt het werk?

  1. Ontwerp en indeling. Met de leidingroute als uitgangspunt. Leg vast waar elk tappunt en elke afvoer komt, en op welke hoogte.
  2. Materiaalkeuze. Tegels, sanitair en kranen kiezen en bestellen. Levertijden zijn hier de grootste oorzaak van vertraging; bestel vroeg.
  3. Sloop. Oud sanitair, tegels en soms de dekvloer eruit. Bij woningen van voor 1994 eerst asbestonderzoek.
  4. Leidingwerk en elektra. Nieuwe water- en afvoerleidingen, bedrading, en de ventilatiekanalen.
  5. Afpersen en controleren. De waterleidingen worden onder druk gezet en de afvoer getest voordat er iets wordt dichtgemaakt.
  6. Voorzetwanden en vloeropbouw. Wanden sluiten, vloer egaliseren met afschot.
  7. Waterdichting. Afdichtingslaag, kimband en manchetten. Maak hier foto’s van; dit is het onderdeel dat je nooit meer ziet.
  8. Tegelwerk en voegen. Met uithardingstijd tussen zetten en voegen.
  9. Montage sanitair. Toilet, wastafel, kranen, douchewand en accessoires.
  10. Kitwerk en oplevering. Kitnaden in de hoeken, en een controle op afschot, sluitende deuren en werkende ventilatie.

Wat kost een badkamerrenovatie?

Als grove marktindicatie kost een complete badkamerrenovatie van vijf tot acht vierkante meter ongeveer 8.000 tot 20.000 euro, inclusief sloop, installatiewerk, tegels, sanitair en afwerking. Een eenvoudige badkamer met standaard sanitair en middenklasse tegels zit aan de onderkant; een badkamer met een inloopdouche, een vrijstaand bad, grootformaat tegels en inbouwkranen loopt naar de bovenkant en daarbuiten. Dit zijn oriëntatiebedragen en geen prijsopgave.

Wat de prijs bepaalt:

  • De indeling wijzigen. Alles op zijn plek laten is aanzienlijk goedkoper dan het toilet en de douche verplaatsen, want dat vraagt nieuw afvoerwerk met afschot.
  • Sanitair en kranen. De grootste keuzevrijheid en tegelijk de grootste spreiding. Inbouwkranen kosten meer aan montage dan opbouwkranen.
  • Tegelformaat en patroon. Grote formaten en visgraat kosten meer arbeid; egaliseren wordt bij grote tegels een noodzaak.
  • Inloopdouche. Vraagt een vloerafvoer met afschot en soms een verlaagd vloerdeel; duurder dan een douchebak.
  • Vloerverwarming. Elektrisch is eenvoudig bij te leggen; aansluiten op de cv is beter voor het comfort en duurder.
  • Ventilatie. Een bestaand kanaal gebruiken is goedkoop; een nieuw kanaal naar buiten of naar het dak brengen is een aparte klus.
  • De staat van de ondergrond. Bij sloop komt soms een verrotte houten vloer of een aangetaste wand aan het licht.

Op de arbeidskosten geldt bij woningen ouder dan twee jaar het verlaagde btw-tarief; vraag om een gesplitste offerte en controleer de actuele regeling.

Hoe lang duurt het?

Twee tot vier weken voor een complete badkamer. Dat lijkt lang voor zes vierkante meter, maar er zitten vaste wachttijden in: de egalisatie moet drogen, de waterdichting moet uitharden, tegellijm moet doorharden voordat er gevoegd kan worden, en na het voegen mag de vloer een paar dagen niet zwaar worden belast.

Reken op een periode zonder badkamer. Als er een tweede toilet in huis is, is dat te overzien; is dat er niet, dan moet je iets regelen. Sommige aannemers plaatsen tijdelijk een toilet, maar dat moet je vooraf afspreken. Bespreek ook of de aannemer een stofwand plaatst en hoe de aanvoerroute wordt beschermd; tegels, zand en puin gaan door de rest van je huis.

De grootste bron van uitloop is levertijd van materiaal. Bestel tegels en sanitair voordat de sloop begint en laat controleren of alles compleet is geleverd. Een aannemer die op één ontbrekende kraan moet wachten, kan de planning niet vasthouden en de volgende klus staat al klaar.

Waar let je op in de offerte?

  • Welk waterdichtingssysteem, met productnaam? Inclusief kimband en manchetten. Dit is de belangrijkste vraag van het hele gesprek.
  • Is de ventilatie meegenomen, met welke capaciteit? En wordt er op een bestaand kanaal aangesloten of komt er een nieuw?
  • Wie levert het sanitair en de tegels? En wie is verantwoordelijk als er iets beschadigd of onvolledig wordt geleverd?
  • Zit egaliseren met afschot erbij? Bij een inloopdouche is dat de kern van het werk.
  • Is er een aparte elektragroep nodig, en zit die erin?
  • Wordt het leidingwerk afgeperst en getest voor het dichtmaken?
  • Wie coördineert? Vraag naar één aanspreekpunt en naar de planning per discipline.
  • Wat gebeurt er bij een verrotte vloer of aangetaste wand? Vraag om eenheidsprijzen.
  • Welke garantie geldt, en op welk onderdeel? Onderscheid installatiewerk, tegelwerk en waterdichtheid.

Veelgemaakte fouten

  • De waterdichting overslaan of beperken tot de doucheruimte. Voegen zijn niet waterdicht. Dit is de belangrijkste oorzaak van lekkage naar de constructie en naar de verdieping eronder.
  • Ventilatie als sluitpost behandelen. Een nieuwe badkamer zonder goede afvoer krijgt binnen een jaar schimmel in de kitnaden. De kit is dan niet het probleem.
  • De indeling bepalen zonder de leidingroute te kennen. Een toilet verplaatsen kan een vloer openbreken betekenen; dat weet je liever voor het ontwerp.
  • Hoeken voegen in plaats van kitten. In een hoek zit beweging; voegmortel scheurt daar altijd.
  • Materiaal te laat bestellen. Levertijden van sanitair en tegels zijn de grootste oorzaak van uitloop.
  • Losse partijen inhuren zonder coördinatie. Bij vijf tot zeven disciplines in een kleine ruimte gaat het om de volgorde. Zonder regie wijzen partijen naar elkaar.
  • Geen reservetegels bewaren. Een gebroken tegel over vijf jaar is niet meer leverbaar.
  • Geen foto’s van de waterdichting en het leidingwerk. Bij een latere lekkage is dat het enige bewijsmateriaal dat er is.

Over dit artikel. Dit is uitleg van onze redactie over het werk zelf, niet over een specifieke aannemer. Genoemde bedragen en doorlooptijden zijn een grove marktindicatie ter oriëntatie — geen offerte en geen door ons geverifieerd gegeven. Wat een klus bij jou kost, volgt pas uit een opname op locatie. Regelgeving, subsidies en prijzen veranderen; controleer actuele voorwaarden bij de betreffende instantie. Hoe wij wél gegevens over aannemers vastleggen, staat in de methodologie.

Veelgestelde vragen

Hoe lang kan ik mijn badkamer niet gebruiken?

Reken op twee tot vier weken. Dat lijkt veel voor een kleine ruimte, maar er zitten onvermijdelijke wachttijden in: de egalisatielaag moet drogen, de waterdichting moet uitharden, tegellijm moet doorharden voordat er gevoegd kan worden en na het voegen mag de vloer een paar dagen niet zwaar worden belast. Is er geen tweede toilet in huis, regel dan vooraf een oplossing; sommige aannemers plaatsen tijdelijk een toilet, maar dat moet je afspreken. Vraag ook om een stofwand en om bescherming van de looproute, want puin en materiaal gaan door de rest van je woning.

Waarom is de waterdichting zo belangrijk?

Omdat tegels en voegen samen geen waterdichte laag vormen. De tegel laat weinig water door, maar de voeg is een cementgebonden mortel die water vertraagt en niet tegenhoudt, en in de hoeken zit beweging. Water dat achter het tegelwerk komt, bereikt de wandconstructie en de vloer, en dat zie je pas jaren later aan het plafond van de kamer eronder. Daarom hoort er onder de tegels een aparte afdichtingslaag te zitten, met kimband in alle hoeken en manchetten rond de doorvoeren van kranen en afvoer. Vraag naar de productnaam en maak foto's voordat het wordt dichtgetegeld.

Kan ik de indeling van mijn badkamer vrij bepalen?

Beperkt. Waterleidingen zijn onder druk en kunnen vrijwel overal langs, maar afvoeren werken op zwaartekracht en moeten met voldoende afschot naar de bestaande standleiding. Een wastafel verplaatsen is meestal eenvoudig; een toilet verplaatsen naar de andere kant van de ruimte kan betekenen dat de vloer open moet of dat er een verhoogd vloerdeel komt om het afschot te halen. Bij een appartement kun je bovendien niet altijd in de vloer, omdat die gemeenschappelijk is. Bespreek daarom de leidingroute vóór je een indeling vastlegt, en niet erna.

Welke ventilatie heb ik nodig in een badkamer?

Een mechanische afvoer met voldoende capaciteit die de vochtige lucht naar buiten of naar het dak brengt. Een raam alleen is onvoldoende, omdat het in de winter zelden lang genoeg openstaat. Wat vaak wordt onderschat is de luchttoevoer: een ventilator kan alleen afvoeren als er ergens verse lucht binnenkomt, bijvoorbeeld via een spleet onder de deur. Sluit die spleet niet af met een dorpel of vloerbedekking. Zonder werkende ventilatie krijg je condens op de koudste plek en binnen een jaar schimmel in de kitnaden; het probleem zit dan niet in de kit maar in de lucht.

Is een inloopdouche duurder dan een douchebak?

Doorgaans wel. Een inloopdouche vraagt een vloerafvoer of een goot en een vloer die met afschot naar die afvoer loopt, en dat afschot wordt in de egalisatielaag gemaakt. Bij een houten vloer of bij beperkte opbouwhoogte moet er soms een vloerdeel worden verlaagd of verhoogd, en dat is bouwkundig werk. Ook de waterdichting is uitgebreider, omdat de hele vloer natte zone wordt. Daar staat tegenover dat een inloopdouche prettiger schoon te maken is, geen opstap heeft en de ruimte groter laat lijken. Vraag om beide varianten geprijsd; het verschil is soms kleiner dan verwacht.

Moet ik alles bij één partij laten doen?

Bij een badkamer is dat argument sterker dan bij vrijwel elke andere klus. Er werken vijf tot zeven disciplines in enkele vierkante meters en de volgorde is dwingend: leidingwerk voor de tegelzetter, tegelzetter voor de montage van sanitair. Wie de klus opsplitst, wordt zelf de coördinator, en als er iets misgaat tussen twee partijen is er niemand eindverantwoordelijk. Zelf inkopen van tegels en sanitair kan geld schelen, maar spreek dan af wie aansprakelijk is bij een beschadigde of ontbrekende levering. Vraag in elk geval om één aanspreekpunt en om een planning per discipline.