Afbouw & interieur

Schilderwerk

Schilderwerk is binnen- en buitenschilderwerk, inclusief houtrotherstel en het behandelen van kozijnen, gevels en binnenwanden. Buiten is het geen cosmetiek maar bescherming: de verflaag houdt vocht uit het hout, en zodra die openbreekt begint houtrot.

Waarom schilderwerk onderhoud is

Binnen is schilderwerk vooral afwerking: kleur, glans en een oppervlak dat schoon te maken is. Buiten is het iets anders. Daar is de verflaag de enige bescherming tussen het hout en het Nederlandse klimaat. Zolang die laag gesloten is, houdt hij vocht buiten het hout. Zodra hij openbreekt — bij een naad, een kier of een beschadiging — dringt water in het hout, en daar begint houtrot.

Dat verklaart waarom uitstellen van buitenschilderwerk zo duur is. Een schilderbeurt op tijd kost een bepaald bedrag; dezelfde beurt drie jaar te laat betekent dat er eerst hout moet worden hersteld of vervangen, en dat kost een veelvoud. Bij een kozijn dat te lang is verwaarloosd is de conclusie soms dat vervangen goedkoper is dan repareren, en dan gaat het niet meer om honderden maar om duizenden euro’s.

Het tweede punt dat bepalend is voor de levensduur is niet de verf maar het voorwerk. Ontvetten, schuren, loszittende lagen verwijderen, kale plekken voorzien van een grondlaag, naden en kieren dichten met een geschikte kit, en pas dan de aflaag. Een goedkope verfbeurt is bijna altijd een beurt waarbij op het voorwerk is bezuinigd, en dat zie je niet bij oplevering maar na twee jaar.

Wat valt er onder het werk?

  • Inspectie — de staat van de verflaag en het hout, met een prikproef op verdachte plekken om houtrot op te sporen.
  • Voorwerk — schoonmaken, ontvetten, loszittende verf verwijderen, schuren en afplakken.
  • Houtrotherstel — het aangetaste hout uitnemen en herstellen met een reparatiesysteem, of het aanbrengen van een nieuw stuk hout.
  • Kitwerk — de naad tussen kozijn en metselwerk en de beglazingskit; dit is een onderhoudsonderdeel met een eigen levensduur.
  • Grondlaag — op kale plekken en op nieuw hout, om aanhechting en verzadiging te regelen.
  • Tussen- en aflaag — doorgaans twee lagen, en op sterk belaste delen soms drie.
  • Binnenwerk — wanden en plafonds sausen, en het schilderen van deuren, kozijnen, plinten en trappen.
  • Gevelbehandeling — het schilderen van gestucte of gemetselde gevels met een dampopen buitenverf.

Hoe vaak moet het?

Voor buitenschilderwerk aan hout is vier tot acht jaar de gangbare bandbreedte, en welke kant van die bandbreedte geldt hangt vooral af van de oriëntatie. De zuid- en westzijde krijgen de meeste zon en de meeste slagregen; daar is vier tot zes jaar gebruikelijk. Noord en oost kunnen zeven tot acht jaar mee. Het is dus normaal dat één gevel eerder aan de beurt is dan de andere, en het is verdedigbaar om alleen die kant te doen — behalve dat de steiger een groot deel van de kosten vormt.

De betrouwbaarste indicator is niet de kalender maar het hout. Kijk naar de onderkant van de ramen en naar de onderdorpel: daar staat water. Signalen dat het tijd is: haarscheurtjes in de verf, een matte, poederige laag, verf die bij een naad openstaat, en donkere of zachte plekken in het hout. Test verdachte plekken met een priem — zakt die makkelijk weg, dan is er houtrot en is er meer nodig dan verf.

Binnen is er geen onderhoudsnoodzaak, alleen een wens. Wanden in een gang of een kinderkamer zijn na vijf jaar vaak toe aan een sausbeurt; een slaapkamer kan tien jaar mee.

Hoe verloopt het werk?

  1. Inspectie en houtonderzoek. Vaststellen wat er geschilderd wordt en waar herstel nodig is. Vraag om foto’s van de aangetaste plekken.
  2. Steiger of ladder. Voor het hoger gelegen werk; bij een woning met meer verdiepingen is een steiger doorgaans nodig.
  3. Voorwerk. Schoonmaken, oude losse lagen verwijderen, schuren, afplakken en afdekken.
  4. Houtrotherstel. Uitnemen en herstellen, met uithardingstijd voordat er verf op kan.
  5. Kitwerk vernieuwen. Oude, verharde kit eruit en nieuwe elastische kit erin.
  6. Grondlaag. Op alle kale en herstelde plekken.
  7. Twee aflagen. Met droogtijd tussen de lagen; die tijd is afhankelijk van temperatuur en luchtvochtigheid.
  8. Oplevering. Nalopen bij daglicht, en beoordelen op dekking, gesloten naden en soepel sluitende ramen.

Wat kost het?

Als grove marktindicatie kost buitenschilderwerk aan kozijnen 30 tot 60 euro per strekkende meter kozijn, exclusief steiger en exclusief houtrotherstel. Voor de kozijnen van een gemiddelde woning kom je daarmee op ruwweg 1.500 tot 4.000 euro plus steiger. Binnenschilderwerk kost doorgaans 8 tot 20 euro per vierkante meter wand of plafond; een binnendeur met kozijn zit vaak tussen de 90 en 200 euro. Houtrotherstel wordt meestal per plek afgerekend, ruwweg 75 tot 300 euro. Dit zijn oriëntatiebedragen en geen prijsopgave.

Wat de prijs bepaalt:

  • De staat van het bestaande werk. De grootste variabele. Een gaaf kozijn hoeft alleen te worden geschuurd en overgezet; een kozijn met loslatende lagen moet worden gestript.
  • Houtrot. Pas bij het schuren zichtbaar. Vraag om eenheidsprijzen per plek in plaats van een open post.
  • Steiger. Bij een vrijstaande woning met vier zijden aanzienlijk meer dan bij een tussenwoning.
  • Aantal te openen delen en roeden. Roeden en glaslatten zijn handwerk; een groot vast raam is snel.
  • Kleurwijziging. Van donker naar licht vraagt een extra laag.
  • Seizoen. Buiten schilderen kan niet bij vorst, bij regen of bij een te hoge luchtvochtigheid; in het najaar wordt de dag waarop het kan korter.

Op schilderwerk aan woningen ouder dan twee jaar geldt het verlaagde btw-tarief, en bij binnenschilderwerk geldt dat in de regel voor de hele prestatie inclusief materiaal. Vraag hoe dit in de offerte is verwerkt en controleer of de regeling nog ongewijzigd is.

Waar let je op in de offerte?

  • Hoeveel lagen, en welk voorwerk? Laat opnemen wat er wordt geschuurd, gestript, gegrond en hoeveel aflagen er komen.
  • Is houtrotherstel apart geprijsd? Vraag om een eenheidsprijs en om een inventarisatie van de bekende plekken.
  • Wordt het kitwerk vernieuwd? Zowel de aansluitnaad als de beglazingskit; dit wordt vaak overgeslagen.
  • Welk verfsysteem? Met productnaam. Een systeem is een combinatie van grond-, tussen- en aflaag van dezelfde fabrikant.
  • Zit de steiger erbij? Inclusief huurperiode.
  • Wat wordt er wel en niet meegenomen? Dakkapel, boeidelen, goot, garagedeur, houten schuur: dit zijn de posten die buiten een kozijnofferte vallen.
  • Welke garantie geldt? Sommige schildersbedrijven werken met een garantie van meerdere jaren in combinatie met een onderhoudsinspectie.
  • Hoe wordt afgedekt? Bestrating, planten en beglazing beschermen tegen verfspatten.

Veelgemaakte fouten

  • Buitenschilderwerk uitstellen. Een schilderbeurt op tijd is de goedkoopste onderhoudsuitgave aan een woning; te laat betekent houtrotherstel en soms kozijnvervanging.
  • Op het voorwerk bezuinigen. Verf over een slecht voorbereide ondergrond laat binnen twee jaar los. De verf is de kleinste kostenpost van de klus.
  • Kitwerk overslaan. Verharde, gescheurde kit laat water achter het kozijn komen. Nieuwe verf eromheen verbergt dat alleen.
  • Verfsystemen mengen. Een aflaag van de ene fabrikant over een grondlaag van de andere kan hechtingsproblemen geven; werk binnen één systeem.
  • Houtrot dichtsmeren met plamuur. Zacht hout onder een reparatie blijft doorrotten. Aangetast hout moet eruit.
  • Schilderen bij te lage temperatuur of te hoge luchtvochtigheid. De laag droogt dan niet goed door en hecht slecht; dat is in het late najaar een reëel risico.
  • Ramen dichtschilderen. Een draaiend deel dat aan het kozijn vastzit, wordt opengetrokken en beschadigt de nieuwe laag precies op de kwetsbaarste plek.

Over dit artikel. Dit is uitleg van onze redactie over het werk zelf, niet over een specifieke aannemer. Genoemde bedragen en doorlooptijden zijn een grove marktindicatie ter oriëntatie — geen offerte en geen door ons geverifieerd gegeven. Wat een klus bij jou kost, volgt pas uit een opname op locatie. Regelgeving, subsidies en prijzen veranderen; controleer actuele voorwaarden bij de betreffende instantie. Hoe wij wél gegevens over aannemers vastleggen, staat in de methodologie.

Veelgestelde vragen

Hoe vaak moet buitenschilderwerk gebeuren?

Voor houten kozijnen is vier tot acht jaar de gangbare bandbreedte, en waar je in die bandbreedte zit hangt vooral af van de oriëntatie. De zuid- en westzijde krijgen de meeste zon en slagregen en zijn na vier tot zes jaar aan de beurt; noord en oost kunnen zeven tot acht jaar mee. Kijk vooral naar het hout in plaats van naar de kalender: haarscheurtjes in de verf, een matte poederige laag, een naad die openstaat of donkere plekken onderaan het raam zijn de signalen. Test verdachte plekken met een priem; zakt die weg, dan is er houtrot en is verf alleen niet meer genoeg.

Waarom is het voorwerk belangrijker dan de verf?

Omdat verf alleen zo lang meegaat als de laag waarop hij ligt. Verf over een vette, poederige of loszittende ondergrond laat binnen enkele jaren los, ongeacht de kwaliteit van de verf. Goed voorwerk betekent schoonmaken en ontvetten, loszittende lagen verwijderen, schuren voor aanhechting, kale plekken voorzien van een grondlaag en naden en kieren dichten met een geschikte kit. Dat is het grootste deel van de arbeid, en arbeid is het grootste deel van de rekening. Een offerte die aanzienlijk lager uitvalt dan de rest, bezuinigt vrijwel altijd hier — en dat zie je niet bij oplevering maar na twee jaar.

Kan houtrot worden gerepareerd of moet het kozijn eruit?

Dat hangt af van de omvang. Beperkte aantasting, bijvoorbeeld in een onderdorpel of bij een naad, is goed te herstellen: het zachte hout wordt weggehaald tot op gezond materiaal en aangevuld met een reparatiesysteem of een nieuw stuk hout. Zit de aantasting diep, is een groot deel van de dorpel weg of is de verbinding tussen de stijlen aangetast, dan is vervangen van het onderdeel of het hele kozijn verstandiger. Wat nooit werkt is plamuren over zacht hout: het rotten gaat eronder door en komt binnen een paar jaar terug, met een grotere reparatie als gevolg.

Kan er in de winter buiten geschilderd worden?

Slechts beperkt. Watergedragen verf heeft een minimumtemperatuur nodig om goed te kunnen drogen en te hechten, en bij een hoge luchtvochtigheid of dauw op het oppervlak gaat het mis. In de praktijk betekent dat in het late najaar en de winter dat er alleen op droge dagen met voldoende temperatuur kan worden gewerkt, en dat het aantal uren per dag beperkt is. Sommige verfsystemen zijn geschikt voor lagere temperaturen, maar ook die hebben een grens. Buitenschilderwerk plan je daarom bij voorkeur tussen het late voorjaar en de vroege herfst; een schilder die in december doorwerkt zonder voorwaarden te stellen, neemt een risico.

Waarom moet de beglazingskit ook worden vernieuwd?

Kit is geen permanent materiaal. De naad tussen het glas en het kozijn en de naad tussen het kozijn en het metselwerk moeten beweging kunnen opvangen, en daarvoor moet de kit elastisch blijven. Na jaren verhardt hij, krimpt en scheurt, en dan komt er water achter het kozijn en onder het glas. Dat is precies waar houtrot begint, en nieuwe verf eromheen verbergt het alleen. Vernieuwen van kitwerk hoort daarom bij een schilderbeurt en is een aparte post die regelmatig wordt overgeslagen. Vraag expliciet of het in de offerte zit, en welke naden worden meegenomen.

Geldt het lage btw-tarief voor schilderwerk?

Voor woningen die ouder zijn dan twee jaar geldt op renovatie- en onderhoudswerk het verlaagde btw-tarief over de arbeidskosten. Bij schilderwerk en stukadoorswerk binnen de woning geldt dat in de regel voor de hele prestatie, dus inclusief het materiaal, wat het verschil merkbaar maakt. Bij buitenschilderwerk is de behandeling van materiaal en arbeid niet in alle gevallen gelijk. Vraag de schilder hoe hij dit in de offerte heeft verwerkt en laat het gesplitst zien. Controleer bovendien de actuele regeling, want tarieven en toepassingsgebied zijn in het verleden aangepast.